Bir şehri 'her haliyle' görmek: Giovanni Antonio Canal (Canaletto) – GZT


SKYROAD HAKKINDA // NEDİR, KİMDİR?
1716’da henüz yirmi bir yaşındayken Fortunato Chelleri, Giovanni Porto ve Antonio Vivaldi gibi önemli bestecilerin operalarında set tasarımcısı olarak çalışmak için Roma’ya gitti. Şehirde geçirdiği dört yılda San Luca Akademisi’nin önemli ressamlarından Giovanni Paolo Pannini’nin (1691-1765) etkisiyle antik mimariyi resimlemeye başladı.
Tiyatro resminin yapay, geçici ve yanıltıcı tarzından uzaklaştı. Gerçekçi detaylarla süslediği mimari çizimler, onun ilk bağımsız resimlerinin konuları olmasının yanında olgunluk yıllarında resimlediği manzaraların da temellerini oluşturdu.
1720’de memleketine döndüğünde, aralarında Luca Carlevarijs (1663-1730) ve Marco Ricci’nin (1676- 1730) öne çıktığı Venedikli peyzaj ressamlarıyla temasa geçti ve kendini manzara resimlemeye adadı. Yeteneği ve tekniği sayesinde birkaç yıl içinde büyük ilerleme kaydederek Venedik’in en başarılı ressamları arasına girdi.
Rönesans döneminde sadece dini konulu eserlerin ve portrelerin arka planlarını süslemek için kullanılan manzaralar ayrı bir tür olarak değerlendirilmiyordu. 17. yüzyıla kadar devam eden bu durum, Hollanda Altın Çağı resimlerinde şehirlerin ve çeşitli yerlerin tanınabilecek kesinlikte detaylı resimlenmesiyle sona erdi. Teorik ve sanatsal tartışmalar arttıkça manzara resmi gelişerek tüm Avrupa’ya yayıldı.
Tintoretto’nun ölümünden sonra yaklaşık bir yüzyıl boyunca düşüşe geçen Venedik manzara resmi, bu türü daha saygın “tarih resmine” dönüştürmekle tanınan Claude Lorrain etkisi ve yerel ressamların alegorik resimlerini pastoral karakterlerle doldurma çabalarıyla tekrar yükselişe geçti.
Venedik’in pitoresk nitelikleri ve kozmopolit yaşam tarzı başlı başına bir resim konusu hâline gelerek, Veduta (İtalyanca, “görünüm”) isimli panoramik peyzaj türüne dönüştü. Tanınabilir manzaralar ya da binalar içeren peyzajın yalnızca duyulara hitap edebileceğini düşünen Fransızlar bu türe ilgi göstermezken, Büyük Tur (Grand Tour) ile Venedik’e gelen İngiliz aristokrasisi arasında yoğun talep gördü. Venedik’te kaldıktan sonra şehrin büyülü görüntüsünü seyahatlerinin hatırası olarak evlerine götürmek isteyen turistler bu resimler için yüksek meblağlar ödediler. Canaletto’nun ünü soylu İngiliz turistler sayesinde tüm Avrupa’ya yayılırken çok sayıda sipariş de beraberinde geldi.
Canaletto 1720’lerin sonlarında kariyeri için önemli olacak birçok koleksiyoncuyla tanıştı; bunlar arasındaki en önemli isim ise Venedik’e İngiliz Konsolosu olarak atanan Joseph Smith’ti. Büyük bir sanat uzmanı olan konsolos, turistlerin Venedik’ten geçerken takdir etmekten kendilerini alamadıkları birçok başyapıtı içinde barındıran bir resim koleksiyonuna da sahipti. Canaletto’nun en iyi eserlerinin çoğunu kendine saklayan Smith aynı zamanda sanatçının menajerliğini üstlenerek resimlerinin gravürlerinden oluşan katalog düzenledi.
Bu katalog, Canaletto’nun müşterilerinin sayısını arttırmanın yanında kartpostallara basılan eserleri taklitçilerinin de çoğaltmasına neden oldu; üstelik artan talebi karşılamakta zorlandığı için kalitede kayda değer bir düşüş yaşadı. Üzerinde öyle bir baskı vardı ki, doğadan ziyade başka vedustisti ressamlarının büyük ölçüde çizimlerinden çalıştığı zamanlar oldu. Buna rağmen 1730 ile 1742 arasındaki dönem, Canaletto’nun kariyerinin en üretken dönemiydi; Venedik’in en çok tanınan resimlerinin neredeyse tamamı bu yıllarda tamamlanmış ve en iyi eserlerinin çoğunu bu yıllarda üretmişti.
18. yüzyılda Avrupa’daki soyluların servetleri hükümdarların servetiyle rekabet edebilecek durumdaydı ancak zayıflayan ticaret ve imalat, sanatçıları, kendi ülkelerinin dışında da yüksek ücretli komisyonlar almaya zorladı. Bu bağlamda, her sanatsal türde uluslararası üne ve mükemmelliğe ulaşan İtalyan sanatının son büyük sezonu Venedik’te yaşandı. Avusturya Veraset Savaşı, (1740-48, War of the Austrian Succession), İngiltere ve Almanya’dan gelen turist sayısında keskin bir düşüşe neden olunca Smith, sanatçıyı, konu yelpazesini Roma anıtlarını ve Brenta Nehri’ni içerecek şekilde genişletmeye teşvik etti. Canaletto üretimini çeşitlendirerek başka pazarlara girse de Fransa ile barışın ardından İngiltere’de gelişen güven ve ekonomik patlamanın ona yeni fırsatlar yaratacağını düşünerek 1746’da Londra’ya taşındı.
Canaletto, uzun yıllardır binalar ve insanlarla dolu Venedik’in kentsel manzaralarını resmetmeye alışık olsa da İngiltere’deki sakin manzaraları büyük bir hevesle tasvir etmeye başladı. Ondan bir kuşak önce İngiltere’de bulunan İtalyan ressam Marco Ricci’nin manzaralarına ilgi duyan İngilizler, ülkelerinin Canaletto’nun Venedik ışıltılı üslubuyla resimlemesini coşkuyla karşıladı. Thames Nehri kıyıları ve Warwick Kalesi manzaralarıyla yakaladığı başarı aristokratların ilgisini çekti ve kalelerini resimletmek isteyen birçok müşterisi oldu. Birbirlerinden çok da farkı olmayan manzaraları resimledikçe mekanikleşmeye başladığını düşünen İngiliz sanat eleştirmeni Georges Vertue, “Canaletto” adı altında resim yapan başka biri daha olabileceği iddiasını öne sürdü. Canaletto bu iddiayı çürütmek için bir ressam olarak yeteneklerini halka açık bir şekilde sergilemesine rağmen hayatının geri kalanında eski itibarını bir daha kazanamadı. Altmış yaşına doğru eski gücünü yitirmiş bir şekilde güvenli bir liman olarak gördüğü Venedik’e geri döndü.
Büyük Tur ile Venedik’e akın eden turistlerin Palladyanizm’in (Palladianism) yükselişiyle artık Roma’ya yönelmesi resimlerine olan ilginin de azalması demekti. Bu nedenle son birkaç yılını veduta yerine capriccio denilen, arkeolojik kalıntıları ve diğer mimari öğelerin kurgusal kombinasyonlarda bir araya getirildiği eserler resmederek geçirdi. 1763’te uzun yıllardır üyeliğine başvurduğu Venedik Resim ve Heykel Akademisi’ne seçildi. 19 Nisan 1768’de hayatını kaybettiğinde 19. yüzyıla kadar gelişen veduta resminin sonu değil, yalnızca klasik evrenin sonu gelmişti. Ölümüyle birlikte takipçilerinin de azalmasıyla ismi hızla unutulduktan yüzyıl sonra eserlerinin Avrupa’nın birçok zenginin koleksiyonunda yer alması sayesinde tekrar keşfedilerek itibarını geri kazandı.

source


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.